Ongebruikelijke Transacties Melden bij FIU-Nederland: Wwft-Gids 2026

De meldplicht voor ongebruikelijke transacties is een van de kernverplichtingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) in Nederland. Elke meldingsplichtige instelling — van banken en notarissen tot makelaars en belastingadviseurs — moet een uitgevoerde of voorgenomen ongebruikelijke transactie onverwijld melden bij de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland). Per 1 juli 2026 krijgt FIU-Nederland bovendien een nieuwe opschortingsbevoegdheid: zij kan meldingsplichtige instellingen verzoeken een transactie tijdelijk niet uit te voeren. Dit overzicht legt uit wie meldingsplichtig is, hoe de melding werkt, welke indicatoren gelden en wat de gevolgen zijn van niet-melding.

Regelgevingsdisclaimer: Deze gids is uitsluitend informatief. Wwft-verplichtingen kunnen wijzigen. Raadpleeg een gespecialiseerde jurist voor specifieke situaties.

Wanneer is een transactie 'ongebruikelijk' en moet u melden?

Een transactie is ongebruikelijk wanneer zij voldoet aan ten minste één subjectief of objectief indicator zoals vastgesteld in de Wwft en de bijbehorende regelingen. Er bestaat geen minimumbedrag: de meldplicht geldt ongeacht de hoogte van de transactie zodra een indicator van toepassing is.

Subjectieve indicatoren omvatten situaties waarin de meldingsplichtige instelling zelf een vermoeden heeft dat de transactie verband houdt met witwassen of terrorismefinanciering — ongeacht het bedrag. Dit is de meest open categorie en vereist professioneel oordeel.

Objectieve indicatoren zijn drempelgebaseerd en per sector vastgelegd in Wwft-uitvoeringsregelingen. Voorbeelden zijn:

• Contante betalingen boven € 10.000 (voor handelaren in goederen)
• Wisselkantooractiviteiten boven € 2.000
• Cryptotransacties aan of van niet-custodiale wallets boven bepaalde drempels

Vanaf 2027 zal de terminologie in de Wwft veranderen als gevolg van de nieuwe Europese AML-verordening (AMLR): instellingen zullen dan "verdachte transacties" melden in plaats van "ongebruikelijke transacties". De FIU-Nederland heeft aangekondigd deze overgang tijdig te begeleiden.

Wie is meldingsplichtig onder de Wwft?

De Wwft kent een uitgebreide lijst van meldingsplichtige instellingen (poortwachters). De belangrijkste categorieën zijn:

Advocatenkantoren die KYC-processen automatiseren moeten bijzondere aandacht besteden aan het onderscheid tussen opdrachten die onder het verschoningsrecht vallen en transactiegerelateerde activiteiten waarbij de meldplicht onverminderd van toepassing is.

De meldprocedure: het FIU-Nederland meldportaal

Alle meldingen worden ingediend via het meldportaal van FIU-Nederland, toegankelijk via fiu-nederland.nl. Telefonische of schriftelijke meldingen zijn niet langer geldig. Het portaal verlangt een eenmalige registratie van de instelling voordat meldingen kunnen worden gedaan.

Een volledige melding bevat:

1. Persoonsgegevens van de betrokken (rechts)persoon: naam, geboortedatum of KvK-nummer, adres, nationaliteit
2. Transactiegegevens: datum, bedrag, valuta, rekeningnummers en tegenpartijen
3. Motivering: een heldere omschrijving van de reden waarom de transactie als ongebruikelijk wordt beoordeeld — vage omschrijvingen als "ziet er verdacht uit" zijn onvoldoende
4. Documentverwijzingen: verwijzing naar relevante KYC-documenten, rekeningafschriften of registratiestukken

Het meldportaal genereert een bevestigingsnummer na indiening. Dit bewijs van melding dient te worden bewaard als onderdeel van het AML-dossier.

De nieuwe opschortingsbevoegdheid (per 1 juli 2026)

Per 1 juli 2026 heeft FIU-Nederland de bevoegdheid gekregen om meldingsplichtige instellingen te verzoeken een transactie tijdelijk niet uit te voeren. Dit verzoek kan worden gedaan voor maximaal drie werkdagen. De instelling die het verzoek ontvangt, is verplicht hieraan te voldoen. Deze wijziging, vastgelegd in een aanpassing van de Wwft, sluit aan bij vergelijkbare bevoegdheden die in andere EU-lidstaten al bestonden.

Documentatie van het AML-dossier

De kwaliteit van de melding staat of valt met de soliditeit van het cliëntenonderzoeksdossier. Op grond van artikel 33 Wwft moet de instelling alle gegevens en documenten die zijn verzameld in het kader van het cliëntenonderzoek minimaal vijf jaar bewaren na het beëindigen van de zakelijke relatie.

Verplichte documentatie omvat:

• Identificatiedocumenten: paspoort of rijbewijs voor natuurlijke personen; KvK-uittreksel, statuten en UBO-register voor rechtspersonen
• Herkomst van vermogen of fondsen bij verhoogd risico
• Transactieoverzichten over de relevante periode
• Interne notitie met de beoordeling en beslissing van de compliance officer
• Bewijs van melding (meldnummer van FIU-Nederland portaal)

CheckFile ondersteunt meer dan 3.200 documenttypen in 32 rechtsgebieden, waardoor meldingsplichtige instellingen hun volledige AML-dossier kunnen centraliseren met geautomatiseerde documentverificatie. De CheckFile verificatieoplossing gebruikt meerlaagse analyse — structureel, metadata en cross-documentcoherentie — die vervalsingen en inconsistenties detecteert vóórdat het dossier de compliance officer bereikt.

Volgens het ACFE 2024 Report to the Nations detecteert handmatige fraude-opsporing slechts 37% van de gevallen, met een gemiddelde vertraging van 87 dagen. Geautomatiseerde documentcontroles verleggen de detectie naar het onboardingmoment.

De AML-rode vlaggen en indicatoren voor verdachte activiteiten gids helpt poortwachters de meest voorkomende patronen vroegtijdig te herkennen.

Sancties bij niet-naleving

Niet-naleving van de meldplicht is strafbaar. De Wwft en het Wetboek van Strafrecht voorzien in:

Bestuurlijke sancties via DNB, AFM en BFT: waarschuwingen, lasten onder dwangsom, bestuurlijke boetes en openbare bekendmaking van overtredingen. De maximale bestuurlijke boete bedraagt € 5 miljoen of 10% van de jaaromzet indien hoger.

Strafrechtelijke sancties: niet-naleving van de meldplicht kan worden vervolgd op grond van de Wet op de economische delicten (Wed). De maximale gevangenisstraf is twee jaar voor opzettelijke overtredingen; voor rechtspersonen geldt een maximale geldboete van de vijfde categorie (€ 87.000).

De Nederlandsche Bank en de AFM publiceren jaarlijks handhavingsbesluiten. Sectoren met de hoogste handhavingsfrequentie in 2024-2025 waren de trustsector, cryptodienstverleners en het vastgoed.

Veelgestelde vragen

Moet ik melden als ik al een transactie heb uitgevoerd die later ongebruikelijk bleek?

Ja. De meldplicht geldt ook voor reeds uitgevoerde transacties. Zodra de ongebruikelijkheid vastgesteld wordt — ook achteraf — bestaat de verplichting om onverwijld te melden. Vertraging na het moment van vaststelling kan worden beschouwd als niet-naleving.

Kan een particulier direct bij FIU-Nederland melden?

Nee. FIU-Nederland ontvangt uitsluitend meldingen van meldingsplichtige instellingen (poortwachters). Particulieren die verdachte activiteiten willen melden, kunnen terecht bij de politie of via Meld Misdaad Anoniem (M).

Mag ik de klant informeren dat ik een melding heb gedaan?

Nee. Artikel 23 Wwft verbiedt het "tipgeven": de klant of derden mogen niet worden geïnformeerd over het bestaan van een melding of een lopend onderzoek. Schending van dit verbod is strafbaar.

Geldt de meldplicht ook voor diensten aan buitenlandse cliënten?

Ja, voor zover de dienstverlening plaatsvindt in Nederland of de transactie via Nederlandse financiële infrastructuur verloopt. Bij grensoverschrijdende activiteiten gelden aanvullende regels op grond van de European AML-verordening en het FATF Forty Recommendations-kader.

Hoe lang duurt de beoordeling door FIU-Nederland na een melding?

FIU-Nederland bevestigt ontvangst direct via het portaal. De inhoudelijke beoordeling en eventuele overdracht aan politie of justitie volgt op een termijn die sterk varieert. De instelling mag de relatie na de melding in principe voortzetten, tenzij FIU-Nederland gebruik maakt van de nieuwe opschortingsbevoegdheid.